Tránh thai nội tiết — hiểu đúng về lợi ích và tác dụng phụ

Đây là nhóm biện pháp phổ biến nhưng cũng bị hiểu sai nhiều nhất.

Các dạng thường gặp

• Thuốc uống hàng ngày
• Miếng dán
• Vòng đặt âm đạo
• Thuốc tiêm
• Que cấy dưới da
• Dụng cụ tử cung chứa nội tiết

Cùng nguyên lý nhưng cách dùng và tần suất khác nhau rất nhiều.

Hai nhóm chính

• Loại chứa hai thành phần nội tiết
• Loại chỉ chứa một thành phần
• Chống chỉ định khác nhau
• Tác dụng phụ khác nhau
• Loại một thành phần phù hợp với nhiều trường hợp hơn

Người không dùng được loại hai thành phần vẫn thường có lựa chọn khác.

Lợi ích ngoài tránh thai

• Chu kỳ đều hơn
• Giảm lượng máu kinh
• Giảm đau bụng kinh
• Có thể cải thiện mụn ở một số người
• Một số lợi ích khác tuỳ loại
• Đôi khi được kê vì lý do này

Nhiều người dùng vì lý do điều trị chứ không chỉ để tránh thai.

Tác dụng phụ thường gặp

• Buồn nôn nhẹ lúc đầu
• Căng tức ngực
• Đau đầu nhẹ
• Ra máu lấm tấm giữa chu kỳ
• Thay đổi tâm trạng
• Thường giảm sau vài tháng đầu

Ngừng thuốc ngay trong tháng đầu là lý do nhiều người không biết tác dụng phụ sẽ giảm.

Về ra máu lấm tấm

• Rất thường gặp trong vài tháng đầu
• Thường giảm dần
• Không có nghĩa là thuốc không hiệu quả
• Không phải lý do ngừng thuốc
• Kéo dài thì nên nói với bác sĩ

Đây là tác dụng phụ gây lo lắng nhiều nhất nhưng thường vô hại.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

• Đau ngực dữ dội
• Khó thở
• Đau, sưng, nóng một bên bắp chân
• Đau đầu dữ dội bất thường
• Thay đổi thị lực
• Yếu hoặc tê một bên người

Nhóm dấu hiệu này liên quan tới cục máu đông và cần được xử lý ngay.

Về nguy cơ cục máu đông

• Là nguy cơ được biết tới với loại hai thành phần
• Nguy cơ tuyệt đối thấp ở người khoẻ mạnh
• Tăng ở người có yếu tố nguy cơ
• Hút thuốc làm tăng nguy cơ rõ rệt
• Nói rõ tiền sử khi tư vấn

Hút thuốc kết hợp với tránh thai nội tiết là kết hợp cần được đánh giá kỹ.

Chống chỉ định cần đánh giá

• Tiền sử cục máu đông
• Một số bệnh gan
• Đau nửa đầu có tiền triệu
• Huyết áp cao không kiểm soát
• Một số bệnh tim mạch
• Hút thuốc ở độ tuổi nhất định

Đây là lý do cần bác sĩ tư vấn chứ không tự mua dùng.

Khi quên thuốc

• Cách xử lý phụ thuộc loại thuốc
• Phụ thuộc quên bao lâu
• Đọc hướng dẫn kèm theo
• Hỏi dược sĩ nếu không chắc
• Dùng biện pháp bổ sung trong khoảng được khuyên
• Cân nhắc tránh thai khẩn cấp nếu cần

Loại chỉ chứa một thành phần thường yêu cầu uống đúng giờ chặt chẽ hơn.

Giúp nhớ uống thuốc

• Uống vào cùng giờ mỗi ngày
• Gắn với việc quen thuộc
• Đặt báo thức
• Để thuốc ở nơi dễ thấy
• Mang theo khi đi xa
• Nếu hay quên thì cân nhắc biện pháp tác dụng dài

Hay quên là lý do chính đáng để chuyển sang biện pháp không phụ thuộc trí nhớ.

Về tương tác thuốc

• Một số thuốc làm giảm hiệu quả
• Một số thuốc chống động kinh
• Một số kháng sinh nhất định
• Một số thảo dược
• Nói với bác sĩ về mọi thứ đang dùng
• Hỏi khi được kê thuốc mới

Luôn nói mình đang dùng tránh thai nội tiết khi được kê thuốc khác.

Khi nôn hoặc tiêu chảy

• Có thể ảnh hưởng tới hấp thu thuốc uống
• Xử lý như trường hợp quên thuốc
• Dùng biện pháp bổ sung
• Hỏi dược sĩ nếu không chắc
• Các dạng không qua đường uống không bị ảnh hưởng

Đây là tình huống hay bị bỏ qua khi bị ốm.

Sau khi ngừng dùng

• Khả năng có thai thường trở lại
• Thời gian khác nhau tuỳ loại
• Một số loại cần thời gian dài hơn
• Chu kỳ có thể mất vài tháng để ổn định
• Bổ sung theo chỉ định nếu chuẩn bị mang thai

Lo ngại dùng lâu gây vô sinh là điều không có cơ sở.

Theo dõi khi dùng

• Kiểm tra huyết áp định kỳ
• Tái khám theo hẹn
• Báo nếu có triệu chứng mới
• Xem lại lựa chọn khi hoàn cảnh thay đổi
• Vẫn duy trì tầm soát theo khuyến cáo

Dùng tránh thai nội tiết không thay thế cho việc tầm soát định kỳ.

Cách nghĩ thực tế

• Tác dụng phụ nhẹ thường giảm sau vài tháng
• Ra máu lấm tấm không có nghĩa là thuốc không hiệu quả
• Biết dấu hiệu cục máu đông cần đi khám ngay
• Nói với bác sĩ khi được kê thuốc mới
• Hay quên thì nên đổi biện pháp

Nội dung này mang tính thông tin chung; việc dùng thuốc phải do bác sĩ chỉ định.

Câu hỏi thường gặp