Dậy thì — những gì xảy ra và cần chuẩn bị gì

Giai đoạn này dễ hơn nhiều với trẻ được chuẩn bị trước.

Vì sao cần chuẩn bị trước

• Thay đổi xảy ra khá nhanh
• Trẻ không biết trước sẽ hoảng
• Kỳ kinh đầu tiên bất ngờ gây sợ hãi
• Biết trước thì thấy bình thường
• Nói trước khi thay đổi bắt đầu

Nhiều người nhớ mãi cảm giác hoảng sợ của kỳ kinh đầu tiên không được báo trước.

Thời điểm bắt đầu

• Có khoảng tuổi khá rộng
• Mỗi trẻ khác nhau
• Trẻ gái thường sớm hơn trẻ trai
• Không có tốc độ chuẩn
• Sớm hay muộn quá nhiều thì nên khám

Sự khác biệt giữa các bạn cùng lớp ở tuổi này là rất bình thường.

Thay đổi ở trẻ gái

• Ngực bắt đầu phát triển
• Mọc lông ở một số vùng
• Cơ thể thay đổi hình dáng
• Kinh nguyệt bắt đầu
• Da và tóc thay đổi
• Tăng chiều cao nhanh

Thường có khoảng thời gian giữa dấu hiệu đầu tiên và kỳ kinh đầu tiên.

Về kỳ kinh đầu tiên

• Nói trước để con không hoảng
• Chuẩn bị sẵn băng vệ sinh
• Hướng dẫn cách dùng
• Chu kỳ chưa đều trong vài năm đầu là bình thường
• Dạy cách theo dõi chu kỳ
• Cho con biết mang theo dự phòng khi đi học

Chuẩn bị sẵn đồ dùng trước khi cần làm giảm hẳn nỗi lo cho con.

Thay đổi ở trẻ trai

• Tinh hoàn và dương vật phát triển
• Mọc lông ở một số vùng
• Giọng nói thay đổi
• Xuất tinh lần đầu
• Tăng chiều cao và khối cơ
• Da thay đổi

Trẻ trai thường được chuẩn bị ít hơn trẻ gái cho giai đoạn này.

Về mộng tinh

• Là hiện tượng bình thường
• Nói trước để con không lo
• Không có gì sai trái
• Hướng dẫn cách xử lý quần áo ga giường
• Không trêu chọc

Không được nói trước thì trẻ thường nghĩ mình có vấn đề gì đó.

Thay đổi về cảm xúc

• Tâm trạng lên xuống
• Nhạy cảm hơn
• Muốn riêng tư hơn
• Quan tâm tới ngoại hình
• Quan tâm tới ý kiến bạn bè
• Đều là bình thường

Muốn riêng tư hơn là dấu hiệu phát triển bình thường chứ không phải xa cách.

Về vệ sinh

• Tắm rửa thường xuyên hơn
• Mồ hôi thay đổi mùi
• Chăm sóc da
• Hướng dẫn cụ thể chứ không chỉ nhắc chung
• Tránh biến thành lời chê bai

Hướng dẫn cụ thể hiệu quả hơn nhiều so với nhắc chung chung là phải sạch sẽ.

Về mụn

• Rất thường gặp ở tuổi này
• Do thay đổi nội tiết
• Không phải do bẩn
• Rửa mặt quá nhiều làm nặng thêm
• Đi khám nếu nhiều và ảnh hưởng tâm lý
• Có điều trị hiệu quả

Mụn ảnh hưởng tới tự tin của trẻ nhiều hơn người lớn thường nghĩ.

Về so sánh với bạn bè

• Trẻ hay so sánh ở tuổi này
• Giải thích tốc độ phát triển khác nhau
• Phát triển sớm hay muộn không nói lên gì về sau
• Không bình luận về cơ thể của con
• Không so sánh con với anh chị em

Một lời bình luận vô tình về cơ thể có thể theo trẻ rất nhiều năm.

Về hình ảnh cơ thể

• Tuổi này rất nhạy cảm với ngoại hình
• Mạng xã hội làm nặng thêm
• Tránh bình luận về cân nặng
• Tập trung vào sức khoẻ thay vì hình thức
• Chú ý dấu hiệu rối loạn ăn uống

Người lớn trong nhà nói về cơ thể mình thế nào cũng ảnh hưởng tới trẻ.

Khi nào cần đi khám

• Dậy thì bắt đầu rất sớm
• Tới tuổi mà chưa có dấu hiệu nào
• Đau bụng kinh tới mức phải nghỉ học
• Kinh nguyệt rất nhiều
• Đau hoặc sưng bất thường
• Dấu hiệu tâm lý đáng lo

Đau bụng kinh tới mức nghỉ học là lý do chính đáng đi khám chứ không phải chuyện phải chịu.

Vai trò của cha mẹ

• Chuẩn bị trước cho con
• Bình thường hoá các thay đổi
• Tôn trọng sự riêng tư
• Không trêu chọc
• Giữ cánh cửa trò chuyện mở
• Cả cha và mẹ cùng tham gia

Trêu chọc về những thay đổi này làm trẻ đóng cửa rất nhanh.

Nếu trẻ không muốn nói với cha mẹ

• Là chuyện bình thường ở tuổi này
• Đảm bảo có người lớn tin cậy khác
• Cung cấp sách hoặc nguồn đáng tin
• Cho con biết bác sĩ cũng là nơi hỏi được
• Đừng ép

Có một người lớn tin cậy nào đó là điều quan trọng hơn là phải là cha mẹ.

Cách nghĩ thực tế

• Nói trước khi thay đổi bắt đầu
• Chuẩn bị đồ dùng trước khi cần
• Tốc độ phát triển khác nhau là bình thường
• Không bình luận về cơ thể của con
• Đau bụng kinh nặng cần được khám

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi lo ngại nên hỏi bác sĩ nhi khoa.

Câu hỏi thường gặp