Viêm gan B và C — lây qua đường tình dục và đường máu

Hai bệnh này gây tổn thương gan âm thầm trong nhiều năm trước khi có triệu chứng.

Vì sao xếp vào nhóm này

• Có thể lây qua đường tình dục
• Cũng lây qua đường máu
• Cũng lây từ mẹ sang con
• Thường được tầm soát cùng nhóm bệnh khác
• Đường lây có phần trùng nhau

Mức độ lây qua đường tình dục khác nhau giữa hai virus này.

Viêm gan B

• Lây qua máu và dịch cơ thể
• Lây qua đường tình dục khá hiệu quả
• Lây từ mẹ sang con khi sinh
• Có vắc xin hiệu quả cao
• Một số người khỏi hẳn, một số chuyển mạn tính

Vắc xin viêm gan B là một trong những công cụ phòng bệnh hiệu quả nhất hiện có.

Viêm gan C

• Chủ yếu lây qua đường máu
• Lây qua đường tình dục ít hơn nhưng vẫn có thể
• Chưa có vắc xin
• Phần lớn chuyển sang mạn tính
• Có thuốc điều trị hiệu quả cao hiện nay

Điều trị viêm gan C đã thay đổi rất nhiều trong những năm gần đây.

Vì sao không có triệu chứng

• Gan chịu đựng rất lâu trước khi kêu
• Tổn thương tích tụ dần
• Triệu chứng xuất hiện khi đã muộn
• Nhiều người phát hiện tình cờ
• Chỉ xét nghiệm mới biết chắc

Gan là cơ quan có khả năng bù trừ rất lớn nên nó im lặng rất lâu.

Triệu chứng khi có

• Mệt mỏi kéo dài
• Chán ăn
• Buồn nôn
• Đau vùng hạ sườn phải
• Vàng da và vàng mắt
• Nước tiểu sẫm màu

Vàng da thường là dấu hiệu muộn chứ không phải dấu hiệu sớm.

Biến chứng lâu dài

• Xơ gan
• Suy gan
• Ung thư gan
• Diễn tiến trong nhiều năm hoặc chục năm
• Phát hiện sớm thay đổi được diễn tiến

Phát hiện và điều trị sớm có thể ngăn được phần lớn các biến chứng này.

Về vắc xin viêm gan B

• Hiệu quả cao
• Thường tiêm nhiều mũi theo lịch
• Trẻ sơ sinh được tiêm sớm
• Người lớn chưa tiêm vẫn tiêm được
• Hỏi bác sĩ về lịch phù hợp
• Có thể kiểm tra kháng thể sau tiêm

Người lớn chưa từng tiêm nên hỏi bác sĩ về việc tiêm bổ sung.

Phòng ngừa chung

• Tiêm vắc xin viêm gan B
• Dùng bao cao su
• Không dùng chung kim tiêm
• Không dùng chung dao cạo hay bàn chải
• Chọn cơ sở xăm và làm móng an toàn
• Đảm bảo dụng cụ y tế được tiệt trùng

Dao cạo và bàn chải đánh răng là những vật dụng không nên dùng chung.

Lây từ mẹ sang con

• Viêm gan B lây khá hiệu quả khi sinh
• Xét nghiệm trong thai kỳ là thường quy
• Có biện pháp dự phòng cho trẻ sơ sinh
• Hiệu quả cao khi làm kịp thời
• Đây là lý do khám thai sớm quan trọng

Dự phòng ngay sau sinh giảm nguy cơ lây sang con rất nhiều.

Xét nghiệm

• Xét nghiệm máu
• Có nhiều chỉ số cần diễn giải cùng nhau
• Bác sĩ đánh giá kết quả
• Có thể cần xét nghiệm bổ sung
• Không tự diễn giải kết quả

Kết quả viêm gan B gồm nhiều chỉ số và cần bác sĩ đọc cùng nhau.

Ai nên xét nghiệm

• Phụ nữ mang thai
• Người có yếu tố nguy cơ
• Người có người nhà mắc bệnh
• Trước khi tiêm vắc xin nếu bác sĩ thấy cần
• Theo khuyến cáo tầm soát

Người trong gia đình có người mắc viêm gan B nên được xét nghiệm và tiêm phòng.

Khi được chẩn đoán

• Được bác sĩ chuyên khoa đánh giá
• Theo dõi chức năng gan định kỳ
• Điều trị khi có chỉ định
• Không phải ai cũng cần điều trị ngay
• Người nhà nên được xét nghiệm và tiêm phòng
• Tránh rượu bia

Không cần điều trị ngay không có nghĩa là không cần theo dõi.

Về dự phòng sau phơi nhiễm

• Với viêm gan B có biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm
• Hiệu quả cao khi làm sớm
• Thời gian là yếu tố quyết định
• Liên hệ cơ sở y tế ngay khi có phơi nhiễm
• Không chờ xem có triệu chứng không

Trong tình huống phơi nhiễm, vài giờ đầu có ý nghĩa rất lớn.

Sống chung với viêm gan mạn

• Theo dõi định kỳ suốt đời với một số trường hợp
• Tránh rượu bia
• Cẩn thận với thuốc ảnh hưởng gan
• Hỏi bác sĩ trước khi dùng thảo dược
• Tiêm phòng các bệnh gan khác nếu được khuyến cáo
• Không dùng chung vật dụng cá nhân

Nhiều loại thảo dược ảnh hưởng tới gan nên cần hỏi trước khi dùng.

Cách nghĩ thực tế

• Gan tổn thương âm thầm nhiều năm
• Viêm gan B có vắc xin hiệu quả cao
• Viêm gan C có thuốc điều trị tốt
• Xét nghiệm thai kỳ giúp bảo vệ em bé
• Người nhà cũng nên được xét nghiệm

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị phải do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp