Vắc xin HPV — ai nên tiêm và tiêm khi nào

Rất ít vắc xin có thể nói là phòng được ung thư, và đây là một trong số đó.

Vắc xin hoạt động thế nào

• Kích thích cơ thể tạo kháng thể
• Bảo vệ trước khi tiếp xúc với virus
• Không chứa virus sống
• Không gây nhiễm HPV
• Không điều trị nhiễm đã có

Vắc xin là công cụ phòng ngừa chứ không phải công cụ điều trị.

Vì sao tiêm sớm hiệu quả hơn

• Bảo vệ trước khi tiếp xúc với virus
• Đáp ứng miễn dịch tốt hơn ở tuổi nhỏ
• Chưa nhiễm chủng nào thì bảo vệ được nhiều nhất
• Đây là lý do khuyến cáo nhắm vào lứa tuổi nhất định

Tiêm trước khi có quan hệ tình dục lần đầu cho hiệu quả cao nhất.

Độ tuổi khuyến cáo

• Khuyến cáo chính nhắm vào tuổi thiếu niên
• Cả nam và nữ
• Có thể tiêm muộn hơn trong một số trường hợp
• Số mũi khác nhau theo độ tuổi
• Hỏi bác sĩ về lịch phù hợp với mình

Số mũi cần tiêm phụ thuộc vào độ tuổi bắt đầu tiêm.

Đã quan hệ rồi có nên tiêm không

• Vẫn có thể có lợi ích
• Bảo vệ với chủng chưa nhiễm
• Hiệu quả thấp hơn so với tiêm sớm
• Không điều trị nhiễm đã có
• Hỏi bác sĩ về trường hợp của mình

Ít người nhiễm hết tất cả các chủng mà vắc xin bao phủ.

Nam giới cũng nên tiêm

• Nam giới cũng nhiễm HPV
• Cũng có nguy cơ ung thư liên quan
• Không có tầm soát thường quy cho nam
• Giảm lây lan trong cộng đồng
• Bảo vệ bạn tình

Vì nam giới không có tầm soát thường quy nên phòng ngừa càng quan trọng hơn.

Những hiểu lầm thường gặp

• Không phải chỉ dành cho nữ
• Không khuyến khích quan hệ sớm
• Không gây vô sinh
• Không chứa virus sống
• Không thay thế được tầm soát

Lo ngại vắc xin gây vô sinh đã được nhiều nghiên cứu xem xét và không có cơ sở.

Về tác dụng phụ

• Đau và sưng tại chỗ tiêm
• Sốt nhẹ
• Mệt mỏi
• Chóng mặt sau tiêm ở một số người
• Thường nhẹ và tự hết
• Nên ngồi nghỉ sau tiêm theo hướng dẫn

Ngồi nghỉ mười lăm phút sau tiêm là hướng dẫn chung cho mọi loại vắc xin.

Ai không nên tiêm hoặc cần hoãn

• Đang sốt hoặc bệnh cấp tính thì nên hoãn
• Có tiền sử dị ứng nặng với thành phần vắc xin
• Đang mang thai thì thường được khuyên hoãn
• Hỏi bác sĩ về trường hợp cụ thể

Nếu phát hiện mang thai giữa liệu trình thì hỏi bác sĩ về việc tiếp tục.

Về lịch tiêm

• Thường nhiều mũi cách nhau theo lịch
• Hoàn thành đủ số mũi mới đạt hiệu quả tối ưu
• Nếu lỡ lịch thì hỏi bác sĩ về cách tiếp tục
• Không cần tiêm lại từ đầu trong đa số trường hợp
• Ghi lại ngày tiêm

Lỡ một mũi không có nghĩa là phải bắt đầu lại toàn bộ.

Sau khi tiêm vẫn cần gì

• Tầm soát định kỳ theo khuyến cáo
• Dùng bao cao su
• Vắc xin không bao phủ hết mọi chủng
• Vắc xin không phòng các bệnh lây khác
• Không chủ quan sau khi tiêm

Đây là điểm quan trọng nhất: tiêm rồi vẫn phải tầm soát.

Về hiệu quả lâu dài

• Bảo vệ kéo dài nhiều năm theo dữ liệu hiện có
• Chưa có khuyến cáo tiêm nhắc rộng rãi
• Dữ liệu tiếp tục được theo dõi
• Hỏi bác sĩ nếu có thắc mắc

Theo dõi dài hạn cho thấy hiệu quả bảo vệ duy trì tốt.

Về hai và ba mũi

• Số mũi phụ thuộc độ tuổi bắt đầu tiêm
• Tiêm sớm thường cần ít mũi hơn
• Đây là một lý do nữa để tiêm sớm
• Khoảng cách giữa các mũi theo lịch
• Hỏi bác sĩ về lịch cụ thể của mình

Tiêm sớm vừa hiệu quả hơn vừa tốn ít mũi hơn.

Cho con đi tiêm

• Trao đổi với bác sĩ nhi hoặc bác sĩ gia đình
• Nói chuyện với con phù hợp lứa tuổi
• Giải thích đây là phòng ung thư
• Không cần gắn với chủ đề tình dục nếu con còn nhỏ
• Cùng con hỏi bác sĩ

Với trẻ nhỏ, giải thích đơn giản là vắc xin phòng ung thư thường là đủ.

Về chi phí và tiếp cận

• Hỏi trước về chi phí trọn liệu trình
• Hỏi về chương trình hỗ trợ nếu có
• Hỏi cơ sở y tế địa phương
• Tính chi phí theo cả liệu trình

Biết trước chi phí cả liệu trình giúp lên kế hoạch thay vì bỏ dở giữa chừng.

Cách nghĩ thực tế

• Tiêm sớm cho hiệu quả cao nhất
• Cả nam và nữ đều nên tiêm
• Đã quan hệ rồi vẫn có thể có lợi ích
• Tiêm rồi vẫn phải tầm soát
• Hoàn thành đủ số mũi

Nội dung này mang tính thông tin chung; lịch tiêm cụ thể do bác sĩ tư vấn.

Câu hỏi thường gặp