Hỏi bác sĩ về chuyện khó nói

Rất nhiều vấn đề kéo dài nhiều năm chỉ vì câu hỏi không bao giờ được hỏi ra.

Vì sao người ta không hỏi

• Ngại chủ đề
• Sợ bị đánh giá
• Nghĩ đây không phải chuyện y tế
• Nghĩ ai cũng vậy
• Quên khi vào phòng khám
• Bác sĩ không hỏi tới

Rất nhiều người chờ bác sĩ hỏi trong khi bác sĩ chờ người bệnh nói.

Những chuyện hay ngại nói

• Đau khi quan hệ
• Rối loạn cương
• Són tiểu
• Giảm ham muốn
• Khí hư bất thường
• Lo về nguy cơ bệnh lây
• Tất cả đều là vấn đề y tế có hướng xử lý

Mỗi vấn đề trong danh sách này đều có cách xử lý nếu được nói ra.

Chuẩn bị trước khi đi

• Ghi câu hỏi ra giấy
• Sắp xếp theo thứ tự quan trọng
• Ghi triệu chứng và thời gian
• Ghi thuốc đang dùng
• Ghi những gì đã thử
• Mang kết quả cũ nếu có

Viết ra trước là cách chống lại việc quên sạch khi vào phòng khám.

Cách mở lời

• Nói thẳng rằng mình thấy ngại nhưng cần hỏi
• Hoặc đưa giấy đã viết sẵn
• Nói vấn đề quan trọng nhất trước
• Không để tới cuối buổi mới nói
• Cả hai cách đều được chấp nhận

Nói điều quan trọng nhất ngay từ đầu tránh được việc hết giờ.

Cách mô tả triệu chứng

• Bắt đầu từ khi nào
• Xuất hiện trong tình huống nào
• Mức độ ảnh hưởng tới sinh hoạt
• Có thay đổi theo thời gian không
• Đã thử gì rồi
• Cụ thể hơn là tốt hơn

Mô tả cụ thể giúp bác sĩ định hướng nhanh hơn nhiều so với nói chung chung.

Vì sao cần nói trung thực

• Bác sĩ cần thông tin đầy đủ để chẩn đoán
• Giấu thông tin dẫn tới chẩn đoán sai
• Kể cả thông tin về quan hệ
• Kể cả việc đã tự dùng thuốc
• Đây là thông tin y tế chứ không phải lời thú nhận

Nói rằng mình đã tự mua thuốc đặt giúp bác sĩ hiểu vì sao tổn thương trông như vậy.

Quyền của người bệnh

• Quyền được giải thích rõ
• Quyền hỏi lại nhiều lần
• Quyền riêng tư khi khám
• Quyền có người cùng giới trong phòng
• Quyền từ chối một thủ thuật
• Quyền xin ý kiến bác sĩ khác

Biết quyền của mình giúp buổi khám thoải mái hơn.

Khi không hiểu điều bác sĩ nói

• Hỏi lại cho rõ
• Đề nghị giải thích bằng từ dễ hiểu
• Nhắc lại theo cách mình hiểu để kiểm tra
• Ghi lại
• Không gật đầu cho xong

Nhắc lại theo cách mình hiểu là cách nhanh nhất để phát hiện hiểu sai.

Đi cùng người khác

• Có thể nhờ người đi cùng
• Giúp ghi nhớ thông tin
• Giúp bớt ngại
• Nhưng có quyền yêu cầu nói riêng với bác sĩ
• Chọn người mình thật sự tin tưởng

Có quyền yêu cầu nói riêng ngay cả khi có người đi cùng.

Khi thấy không được lắng nghe

• Hỏi lại cho rõ
• Nói rõ mức độ ảnh hưởng tới cuộc sống
• Mang ghi chép về triệu chứng
• Đề nghị được giải thích
• Có thể tìm bác sĩ khác
• Không bỏ cuộc nếu triệu chứng vẫn còn

Nhiều bệnh bị chẩn đoán muộn vì người bệnh bỏ cuộc sau lần khám đầu tiên.

Về ý kiến thứ hai

• Là quyền của người bệnh
• Không phải sự thiếu tin tưởng
• Đặc biệt với quyết định lớn
• Mang theo kết quả đã có
• Nói rõ mình đang xin ý kiến thứ hai

Với những quyết định lớn, xin ý kiến thứ hai là việc hợp lý.

Về riêng tư

• Thông tin y tế được bảo mật
• Có thể hỏi về chính sách bảo mật
• Hỏi về cách nhận kết quả
• Có quyền yêu cầu sự riêng tư khi khám
• Có thể chọn cơ sở khác nếu ngại

Hỏi trước về những điều này là quyền chứ không phải sự làm phiền.

Sau buổi khám

• Hiểu rõ chẩn đoán
• Hiểu rõ kế hoạch điều trị
• Biết dấu hiệu nào cần quay lại
• Biết khi nào tái khám
• Ghi lại trước khi ra về
• Giữ lại giấy tờ

Ghi lại ngay trước khi ra về tránh được việc quên nửa những gì đã nghe.

Nếu vẫn quá ngại để đi khám

• Bắt đầu bằng cách hỏi dược sĩ
• Tìm hiểu qua nguồn y tế chính thống
• Hỏi qua dịch vụ tư vấn từ xa nếu có
• Nhờ người thân đặt lịch giúp
• Từng bước nhỏ vẫn hơn không làm gì

Một câu hỏi với dược sĩ có thể là bước đầu dẫn tới buổi khám.

Cách nghĩ thực tế

• Câu hỏi không hỏi thì không bao giờ được trả lời
• Viết câu hỏi ra giấy trước khi đi
• Nói điều quan trọng nhất trước
• Nói trung thực để được chẩn đoán đúng
• Xin ý kiến thứ hai là quyền của mình

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi vấn đề sức khoẻ nên được bác sĩ đánh giá.

Câu hỏi thường gặp