Tầm soát ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là một trong số ít ung thư có thể ngăn chặn từ giai đoạn tiền ung thư.

Vì sao tầm soát hiệu quả

• Quá trình từ nhiễm tới ung thư mất nhiều năm
• Có giai đoạn tiền ung thư kéo dài
• Tổn thương tiền ung thư điều trị được
• Cổ tử cung tiếp cận được để lấy mẫu
• Phát hiện sớm thay đổi hoàn toàn kết cục

Điều trị tổn thương tiền ung thư đơn giản hơn rất nhiều so với điều trị ung thư.

Các phương pháp tầm soát

• Xét nghiệm tế bào cổ tử cung
• Xét nghiệm HPV
• Kết hợp cả hai
• Mỗi phương pháp có lịch riêng
• Bác sĩ tư vấn phương pháp phù hợp

Phương pháp và tần suất đi cùng nhau chứ không tách rời.

Khi nào bắt đầu

• Có khuyến cáo về độ tuổi bắt đầu
• Thường không tầm soát quá sớm
• Vì nhiễm HPV ở tuổi trẻ thường tự khỏi
• Hỏi bác sĩ về thời điểm phù hợp
• Khuyến cáo có thể khác nhau theo nơi

Tầm soát quá sớm dẫn tới can thiệp không cần thiết.

Tần suất

• Phụ thuộc phương pháp
• Phụ thuộc kết quả lần trước
• Phụ thuộc độ tuổi
• Kết quả bình thường thì giãn cách dài hơn
• Không cần làm hàng năm trong đa số trường hợp

Làm quá dày không tăng hiệu quả mà tăng can thiệp không cần thiết.

Chuẩn bị trước khi làm

• Tránh làm trong kỳ kinh nếu được
• Không thụt rửa trước đó
• Không đặt thuốc âm đạo trước đó
• Kiêng quan hệ trong khoảng thời gian được dặn
• Hỏi cơ sở về hướng dẫn cụ thể

Những việc này có thể ảnh hưởng tới chất lượng mẫu.

Quá trình lấy mẫu

• Nằm trên bàn khám
• Dùng dụng cụ mở để nhìn thấy cổ tử cung
• Lấy mẫu tế bào bằng bàn chải nhỏ
• Thường chỉ khó chịu nhẹ
• Nhanh
• Nói nếu thấy đau

Thả lỏng và thở đều giúp quá trình dễ chịu hơn.

Có thể chảy máu nhẹ sau đó

• Ra máu nhẹ vài ngày là thường gặp
• Không cần lo lắng
• Dùng băng vệ sinh
• Đi khám nếu chảy nhiều hoặc kéo dài

Ra chút máu sau khi lấy mẫu là chuyện bình thường.

Hiểu kết quả

• Bình thường nghĩa là tiếp tục theo lịch
• Bất thường không đồng nghĩa với ung thư
• Có nhiều mức độ bất thường
• Mỗi mức có hướng xử lý riêng
• Bác sĩ giải thích và tư vấn bước tiếp theo
• Không tự tra cứu rồi hoảng

Phần lớn kết quả bất thường chỉ cần theo dõi thêm chứ không cần can thiệp ngay.

Khi kết quả bất thường nhẹ

• Thường được theo dõi lại sau một thời gian
• Nhiều trường hợp tự trở về bình thường
• Có thể làm thêm xét nghiệm HPV
• Không cần can thiệp ngay
• Quan trọng là không bỏ lịch theo dõi

Bỏ lịch theo dõi sau kết quả bất thường là sai lầm nghiêm trọng nhất.

Khi cần soi cổ tử cung

• Khi kết quả bất thường ở mức cần đánh giá kỹ hơn
• Quan sát cổ tử cung qua thiết bị phóng đại
• Có thể lấy mẫu sinh thiết
• Thường làm ngoại trú
• Có thể khó chịu nhưng nhanh

Được chỉ định soi cổ tử cung không đồng nghĩa với việc có ung thư.

Về điều trị tổn thương tiền ung thư

• Có nhiều phương pháp
• Thường làm ngoại trú
• Hiệu quả cao
• Cần theo dõi sau điều trị
• Bác sĩ tư vấn phương pháp phù hợp
• Hỏi về ảnh hưởng tới thai kỳ sau này

Nếu còn dự định sinh con thì nên hỏi rõ về ảnh hưởng của từng phương pháp.

Vẫn cần tầm soát khi nào

• Đã tiêm vắc xin HPV
• Đã mãn kinh
• Chỉ có một bạn tình
• Không có triệu chứng gì
• Đã lâu không quan hệ

Không có triệu chứng là tình huống bình thường của giai đoạn có thể can thiệp được.

Khi nào không cần nữa

• Có khuyến cáo về độ tuổi ngừng
• Phụ thuộc lịch sử kết quả
• Người đã cắt tử cung có hướng dẫn riêng
• Hỏi bác sĩ về trường hợp của mình
• Không tự quyết định ngừng

Quyết định ngừng tầm soát nên do bác sĩ đưa ra dựa trên lịch sử cụ thể.

Triệu chứng cần đi khám ngay

• Chảy máu sau quan hệ
• Chảy máu giữa chu kỳ
• Chảy máu sau mãn kinh
• Tiết dịch bất thường kéo dài
• Đau vùng chậu kéo dài
• Không chờ tới lịch tầm soát

Có triệu chứng thì đi khám ngay chứ không đợi tới lịch định kỳ.

Cách nghĩ thực tế

• Tầm soát bắt được giai đoạn tiền ung thư
• Bất thường không đồng nghĩa với ung thư
• Không bỏ lịch theo dõi sau kết quả bất thường
• Tiêm vắc xin rồi vẫn phải tầm soát
• Có triệu chứng thì đi khám ngay

Nội dung này mang tính thông tin chung; lịch tầm soát cụ thể do bác sĩ tư vấn.

Câu hỏi thường gặp