Đây là nhóm bệnh mà im lặng và xấu hổ gây hại nhiều hơn chính mầm bệnh.
Vì sao cần nói thẳng
- Nhiều bệnh không có triệu chứng
- Người bệnh không biết mình đang lây cho người khác
- Ngại đi khám làm bệnh phát hiện muộn
- Biến chứng lâu dài có thể nghiêm trọng
- Phần lớn điều trị được nếu phát hiện sớm
Chẩn đoán muộn thường không phải do bệnh khó phát hiện mà do người bệnh ngại đi khám.
Các nhóm tác nhân
- Vi khuẩn
- Virus
- Ký sinh trùng
- Nấm trong một số trường hợp
- Cách điều trị khác nhau hoàn toàn theo nhóm
Nhóm vi khuẩn thường chữa khỏi được, còn nhóm virus thì thường là kiểm soát lâu dài.
Đường lây chính
- Quan hệ tình dục không bảo vệ
- Tiếp xúc trực tiếp da với da ở vùng sinh dục
- Qua máu trong một số bệnh
- Từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc khi sinh
- Không lây qua tiếp xúc thông thường
Ôm, bắt tay, dùng chung bát đĩa không phải đường lây của nhóm bệnh này.
Vì sao nhiều người không có triệu chứng
- Một số tác nhân gây viêm nhẹ không nhận ra
- Triệu chứng có thể rất mờ nhạt
- Vị trí nhiễm có thể không dễ quan sát
- Triệu chứng có thể tự hết mà bệnh vẫn còn
- Nữ giới thường ít triệu chứng rõ hơn
Triệu chứng tự hết không đồng nghĩa với việc bệnh đã khỏi.
Những triệu chứng đáng chú ý
- Tiết dịch bất thường
- Tiểu buốt hoặc tiểu rát
- Ngứa hoặc rát vùng sinh dục
- Vết loét hoặc nốt bất thường
- Đau khi quan hệ
- Đau vùng bụng dưới
- Nổi hạch bẹn
Bất kỳ triệu chứng nào trong nhóm này cũng là lý do chính đáng để đi khám.
Vì sao xét nghiệm quan trọng
- Là cách duy nhất biết chắc
- Không thể chẩn đoán bằng mắt thường
- Nhiều bệnh có triệu chứng giống nhau
- Điều trị đúng cần biết đúng tác nhân
- Phát hiện sớm giảm biến chứng
Đoán bệnh qua hình ảnh trên mạng là cách dẫn tới điều trị sai.
Ai nên đi xét nghiệm
- Có triệu chứng bất thường
- Có quan hệ không bảo vệ
- Có bạn tình mới
- Bạn tình được chẩn đoán mắc bệnh
- Trước khi mang thai
- Theo khuyến cáo tầm soát định kỳ
Xét nghiệm trước khi mang thai giúp phòng lây truyền từ mẹ sang con.
Về biến chứng lâu dài
- Một số bệnh gây vô sinh nếu không điều trị
- Viêm vùng chậu ở nữ giới
- Một số virus liên quan tới ung thư
- Ảnh hưởng tới thai kỳ
- Biến chứng ở nhiều cơ quan khác
Nhiều biến chứng xảy ra âm thầm trong nhiều năm trước khi được phát hiện.
Nguyên tắc phòng ngừa
- Dùng bao cao su đúng cách mỗi lần
- Tiêm phòng với những bệnh có vắc xin
- Xét nghiệm định kỳ
- Trao đổi với bạn tình
- Điều trị đồng thời khi có chẩn đoán
- Không tự mua thuốc điều trị
Không có biện pháp nào đơn lẻ đủ cho mọi bệnh, nên cần kết hợp.
Về bao cao su
- Giảm nguy cơ rất đáng kể
- Phải dùng đúng cách và mỗi lần
- Không loại bỏ hoàn toàn với bệnh lây qua da
- Kiểm tra hạn dùng
- Không dùng lại
- Không dùng cùng lúc hai cái
Dùng hai cái cùng lúc làm tăng ma sát và dễ rách hơn chứ không an toàn hơn.
Về vắc xin
- Một số bệnh trong nhóm này có vắc xin
- Hiệu quả cao khi tiêm đúng thời điểm
- Hỏi bác sĩ về loại phù hợp với mình
- Tiêm phòng không thay được các biện pháp khác
Vắc xin là công cụ phòng ngừa rất hiệu quả nhưng chỉ với những bệnh có vắc xin.
Khi được chẩn đoán
- Điều trị đầy đủ theo chỉ định
- Không tự ngừng khi thấy đỡ
- Thông báo cho bạn tình
- Bạn tình cũng cần khám và điều trị
- Kiêng quan hệ theo hướng dẫn
- Tái khám theo hẹn
Điều trị một người mà không điều trị bạn tình thường dẫn tới tái nhiễm.
Về việc thông báo cho bạn tình
- Là việc khó nhưng cần thiết
- Giúp họ được điều trị sớm
- Cũng bảo vệ chính mình khỏi tái nhiễm
- Có thể hỏi cơ sở y tế về cách hỗ trợ
- Nói sớm dễ hơn để muộn
Cuộc nói chuyện khó này thường ngắn hơn và ít tệ hơn người ta tưởng tượng.
Về kỳ thị
- Kỳ thị làm người bệnh không dám đi khám
- Bệnh phát hiện muộn hơn
- Lây lan rộng hơn
- Đây là bệnh lý y khoa như mọi bệnh khác
- Nhân viên y tế không phán xét
Xấu hổ không ngăn được bệnh lây, nó chỉ làm việc chẩn đoán chậm lại.
Cách nghĩ thực tế
- Không triệu chứng không có nghĩa là không có bệnh
- Xét nghiệm là cách duy nhất biết chắc
- Bao cao su giảm nguy cơ nhưng không tuyệt đối
- Bạn tình cần được điều trị cùng lúc
- Đi khám sớm là quyết định hợp lý nhất
Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị phải do bác sĩ thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
Không có triệu chứng thì có nghĩa là không mắc bệnh không?
Không. Nhiều bệnh trong nhóm này không gây triệu chứng trong thời gian dài, nên xét nghiệm là cách duy nhất để biết chắc.
Bao cao su có phòng được hết không?
Bao cao su giảm nguy cơ rất đáng kể nhưng không loại bỏ hoàn toàn với những bệnh lây qua tiếp xúc da vùng không được che phủ.
Vì sao bạn tình cũng cần điều trị?
Vì nếu chỉ một người được điều trị thì rất dễ lây qua lây lại. Điều trị đồng thời là nguyên tắc cơ bản trong nhóm bệnh này.
Đi khám có bị đánh giá không?
Nhân viên y tế gặp nhóm bệnh này thường xuyên và công việc của họ là chẩn đoán và điều trị, không phải phán xét.